آزمایشگاه سلولی-جلسه سوم
ساعت ۱٠:٥۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱٢/۱٢  کلمات کلیدی:

برای مشاهده به ادامه مطلب بروید


رنگ آمیزی زیستی و غیر زیستی

استاد راهنما: فاطمه کاظمی

 

-         مشاهده واکوئل های غذایی

-         مشاهده میتوکندری

-         مشاهده اندامک های حرکتی

-         مشاهده هسته

-         پدیده Viability

 

موجودات زنده را بر اساس تعداد سلول هایشان به دو دسته تقسیم می کنند: تک سلولی ها و پر سلولی ها

تک سلولی ها: بدن این موجودات از یک سلول تشکیل شده است و این سلول توسط اندامک های خود تمام فعالیت های زیستی برای ادامه حیات را به تنهایی انجام می دهد.

برخی تک سلولی ها وقتی در کنار هم قرار می گیرند تشکیل یک کلونی می دهند، در این کلونی سلول ها با این که در کنار هم هستند ولی هرکدام بطور مستقل زندگی می کنند.

بر اساس حرکت با توجه به ساختمان سلولی، تک سلولی ها به دسته های زیر تقسیم می شوند:

مژک داران، تاژک داران، آمیب ها

پرسلولی ها از تعداد زیادی سلول تشکیل شده اند که هریک از آنها تخصص عمل پیدا کرده اند.

رنگ آمیزی زیستی(Vital Staining):

با حفظ حیات نمونه اجزای مورد مطالعه به صورت اختصاصی رنگ می شوند. رنگ های حیاتی باید با غلظت پایین و شرایط اختصاصی از نظر PH و مولاریته تهیه شوند و مدت زمان رنگ آمیزی کوتاه باشد.

رنگ آمیزی غیر زیستی(Non Vital Staining):

در این حالت حیات نمونه از دست می رود اما جزء مورد مطالعه بطور اختصاصی رنگ می گیرد.

 

 

  واکوئل: اندامک خاص سلول های گیاهی شامل دو نوع انقباضی( مسئول تنظیم روابط آب و فشار اسمزی داخل سلول) و غذایی (محل تجمع ذرات غذایی) می باشد. نوع انقباضی رنگ نمی گیرد و به شکل مدور در دو قطب تک سلولی (پارامسی) واقع شده است. نوع غذایی آن به تعداد زیاد وجود دارد و توسط رنگ حیاتی قرمز خنثی با غلظت پایین قابل مشاهده می باشد.

میتوکندری: جایگاه تنفس سلولی می باشد. توسط رنگ آمیزی زیستی دیده می شود ولی ریز ساختار آن با میکروسکوپ الکترونی قابل مشاهده است. شبیه به باکتری های میله ای است و پس از هسته، واکوئل و کلروپلاست، بزرگترین اندامک درون سلولی می باشد. تقسیم آنها دوتایی است و در طول چرخه سلولی اندازه آن ها دوبرابر و تقسیم می شوند. به دلیل شفافیت زیاد  و ضریب شکست پایین میتوکندری، مشاهده آن توسط میکروسکوپ زمینه تاریک و زمینه متضاد بهتر و راحتتر است. رنگ آمیزی زیستی آن با سبز ژانوس انجام می شود. آنزیم سیتوکروم اکسیداز موجود در غشای داخلی میتوکندری با این رنگ واکنش داده، سبز ژانوس اکسید شده واندامک به رنگ سبز- آبی کم رنگ مشاهده می شود. در حالیکه این رنگ در سیتوپلاسم به حالت احیا و بی رنگ است.

اندامک حرکتی: ساختار مژه و تاژک را توسط رنگ غیرحیاتی لوگل(یدیدوره) می توان مشاهده نمود.

هسته: این اندامک توسط رنگ حیاتی آبی متیل پس از 5 تا 10 دقیقه قابل مشاهده می باشد. پدیده Viability را همراه با رنگ آمیزی زیستی هسته می توان دید. این پدیده نفوذپذیری انتخابی غشای پلاسمایی سلول یا تراوایی آن را نشان می دهد.

 وسایل و مواد مورد نیاز:

لام، لامل، محیط کشت هی(Hey)، پیپت، قرمز خنثی، سبز ژانوس، لوگل، آبی متیل، فرمالین

روش کار:

برای مشاهده واکوئل های غذایی، یک قطره از محیط هی (حاوی چند دانه گندم و برگهای پوسیده زیر درختان در آب برکه) را روی لام قرار داده و پس از اضافه نمودن یک قطره قرمز خنثی به آن، لامل گذاری کرده و با بزرگنمایی 40 مشاهده کنید. علاوه بر واکوئل های غذایی که با جذب رنگ بدرون خود پررنگ تر می شوند، می توان واکوئل های انقباضی را نیز در دو قطب تک سلولی مشاهده نمود.

 

برای مشاهده میتوکندری یک قطره از محیط کشت را روی لام قرار داده با گذاشتن یک قطره سبز ژانوس لامل گذاری کرده و با بزرگنمایی 40 مشاهده کنید. در این جا می توان پدیده سیکلوز(Cyclosis) را نیز مشاهده نمود.

جهت مشاهده ساختار حرکتی یک قطره از محیط کشت را به همراه یک قطره لوگل لامل گذاری کرده و مشاهده کنید. در این جا برخلاف حالات قبلی نمونه حیات و تحرک خود را از دست می دهد.

برای مشاهده هسته و پدیده نفوذپذیری انتخابی غشا، بر روی دو گوشه یک لام در هر طرف یک قطره از محیط کشت قرار داده و به هر کدام یک قطره آبی متیل اضافه کنید. یک طرف را لامل گذاری کرده و طرف دیگر را پس از افزودن یک قطره فرمالین لامل گذاری کرده و مشاهده نمایید.

نفوذ پذیری انتخابی غشا را در دو طرف با هم مقایسه نمایید.

 

سوالات:

1-    پدیده سیکلوز را تعریف کنید.

2-    تفاوت واکوئل دفعی و گوارشی چیست؟

3-    آیا تک سلولی ها بیش از یک هسته دارند؟ در صورت مثبت بودن جواب، نوع تک سلولی را ذکر کنید.

4-    برای مشاهده بلع تک سلولی ها از چه محلولی استفاده می شود؟

 

ارایه نتایج مربوط به مشاهدات میکروسکوپی همراه با رسم شکل و نامگذاری و پاسخ سوالات مربوط به همان جلسه به همراه گزارش کار انجام شده در آزمایشگاه در جلسه بعد ضروری است و عدم ارایه آن به معنای عدم کسب بخشی از نمره پایان ترم می باشد.

شاد و پیروز باشید